De compliance cost paradox: Investeren in effectiviteit, niet in complicatedness

Strategische Invalshoek

Financiële instellingen worstelen met een paradox: ondanks miljardeninvesteringen in technologie en personeel, nemen de compliancekosten toe zonder een evenredige stijging in effectiviteit. Dit artikel analyseert, op basis van recente rapporten van Nasdaq en BCG, hoe organisaties de ‘spending spiral’ kunnen doorbreken. De focus ligt niet op méér uitgeven, maar op het reduceren van interne ‘complicatedness’ en het strategisch inzetten van middelen om daadwerkelijke risico’s te mitigeren. Dit vraagt om een frisse blik op de traditionele scheiding tussen de eerste en tweede lijn en een cultuur die waarde hecht aan efficiëntie én effectiviteit.

Van Kostenpost naar Strategische Investering

De cijfers liegen er niet om. Een recent rapport van Nasdaq, in samenwerking met BCG, identificeert een potentieel van €25 tot €50 miljard aan jaarlijkse efficiëntiewinsten binnen de Risk & Compliance functies van banken. Deze besparing zou tot €1 biljoen aan extra leencapaciteit kunnen vrijmaken, een bedrag dat cruciaal is voor de financiering van de energietransitie en digitale economie. Tegelijkertijd toont de Global Economic Crime Survey van PwC (2024) aan dat fraude een van de meest disruptieve misdrijven blijft. De conclusie is onontkoombaar: we geven meer uit, maar zijn we ook beter beschermd?

De kern van het probleem ligt in het onderscheid tussen ‘complexity’ en ‘complicatedness’. Externe complexiteit – zoals de 6-voudige toename van nieuwe regelgeving sinds de financiële crisis – is een gegeven. ‘Complicatedness’ daarentegen, is de interne, vaak zelfgecreëerde wirwar van processen, systemen en bureaucratie waarmee organisaties op die complexiteit reageren. Het Nasdaq-rapport stelt dat terwijl de externe complexiteit 6-voudig toenam, de organisatorische ‘complicatedness’ met een factor 35 is gestegen. Hier ligt de sleutel tot het doorbreken van de kostenspiraal.

De Anatomie van ‘Complicatedness’

Waar komt deze inefficiëntie vandaan? De studie van BCG, “Risky Times Call for Innovation in Bank Compliance” (2025), wijst op een aantal kernoorzaken. Ten eerste, een historisch gegroeide afhankelijkheid van ex-post controles in de tweede lijn. Dit leidt tot een cyclus van detectie, herstelwerk en brandjes blussen, in plaats van preventie. Ten tweede, een gefragmenteerd technologisch landschap. Veel instellingen hebben geïnvesteerd in losstaande ‘point solutions’ die niet met elkaar communiceren, wat leidt tot data-silo’s en dubbel werk. Ten derde, een overmatige afhankelijkheid van mankracht voor repetitieve taken. Compliance-teams worden overspoeld met false positives (soms meer dan 90%), waardoor de focus op echt hoog-risico zaken verloren gaat.

De kostenstructuur bevestigt dit beeld. Grote systeembanken (G-SIBs) besteden tot 2.5% van hun totale kosten aan de tweede lijn compliance-functie, met een mediaan van 1.7%. Een aanzienlijk deel van dit budget gaat naar personeel. Hoewel de IT-uitgaven stijgen (tot 26% bij G-SIBs), is de vraag of deze investeringen de ‘complicatedness’ verminderen of juist vergroten door het toevoegen van weer een nieuwe laag technologie zonder de onderliggende processen te optimaliseren.

De Weg Vooruit: Strategische Kostenbeheersing

Het doorbreken van de kostenspiraal vereist een fundamenteel andere aanpak, gericht op het ontmantelen van ‘complicatedness’.

1. Compliance-by-Design in de Eerste Lijn: De meest effectieve manier om kosten te beheersen is door compliance te integreren in de front-to-back processen. Dit betekent dat risico-overwegingen vanaf het begin worden meegenomen in productontwikkeling en klantacceptatie. Dit verlaagt de noodzaak voor dure hersteloperaties in de tweede lijn. Het vereist echter wel dat professionals in de eerste lijn de juiste training, tools en mandaat krijgen. Dit is waar een partner als Etage 0 waarde toevoegt, door teams te leveren die niet alleen de regels kennen, maar ook de business-processen begrijpen en de brug kunnen slaan tussen commercie en compliance.

2. Radicale Procesoptimalisatie vóór Automatisering: Technologie is geen wondermiddel voor een gebroken proces. Voordat geïnvesteerd wordt in AI en GenAI, moeten banken hun end-to-end AML value streams (van detectie tot case management) kritisch tegen het licht houden. Het consolideren van detectieregels, het elimineren van redundanties en het stroomlijnen van workflows zijn essentiële eerste stappen. Pas dan kan technologie zijn volledige potentieel benutten.

3. Verschuiving van ‘People-Based’ naar ‘People-Led’: Het Nasdaq-rapport pleit voor een verschuiving waarbij systemen de basis vormen en menselijk potentieel wordt ingezet voor oordeelsvorming, onderzoek en strategische analyse, in plaats van voor repetitieve taken. Dit vraagt om een ander type professional: analytisch sterk, technologisch onderlegd en in staat om het verhaal achter de data te zien. Het gaat niet om het vervangen van mensen, maar om het versterken van hun capaciteiten.

4. Strategische Partnerschappen boven In-House Bouwen: Slechts 22% van de professionals geeft de voorkeur aan het intern bouwen van softwareoplossingen. De markt erkent de waarde van gespecialiseerde, holistische systemen van vertrouwde partners. Dit stelt banken in staat zich te concentreren op hun kernactiviteiten, terwijl ze profiteren van state-of-the-art technologie die continu wordt doorontwikkeld.

Implicaties en Aanbevelingen

1. Voor Professionals: De toekomst van je carrière ligt niet in het afhandelen van het hoogste aantal alerts, maar in je vermogen om processen te verbeteren, technologie slim te benutten en complexe risico’s te doorgronden. Ontwikkel je vaardigheden op het snijvlak van data-analyse, procesmanagement en compliance-expertise. Wees de professional die verder kijkt dan het vinklijstje en actief bijdraagt aan het reduceren van ‘complicatedness’.
2. Voor Management / Board: Stop met het meten van succes aan de hand van budgetgrootte of het aantal FTE’s in de compliance-afdeling. Stuur op effectiviteit en efficiëntie. Vraag niet “geven we genoeg uit?”, maar “investeren we in de juiste dingen?”. Creëer een cultuur waarin het uitdagen van inefficiënte processen wordt beloond. Zorg voor een strategisch investeringsplan dat gericht is op het versterken van de eerste lijn en het optimaliseren van end-to-end processen. Het leveren van complete, direct presterende teams die deze transformatie kunnen leiden, is essentieel om de druk van audits en stijgende kosten weg te nemen en rust in de organisatie te brengen.

De compliance cost paradox is geen natuurwet. Het is het resultaat van jarenlange reactieve beslissingen. Door nu te kiezen voor een strategische aanpak, gericht op het ontmantelen van interne complexiteit, kunnen financiële instellingen niet alleen hun kosten beheersen, maar ook hun effectiviteit vergroten en een wezenlijke bijdrage leveren aan een veiliger financieel stelsel.

Bij Etage 0 geloven we dat de juiste match alles verandert. Jij focust op performance, wij op de juiste mensen.

Wil je ontdekken hoe jouw team of carrière klaar is voor de volgende stap binnen FEC? Bezoek onze website via: www.etage0.nl